Kontakt

87-100 Toruń ul. Batorego 43/49
tel. 56 623 13 38

sekretariat@zsis.edu.pl

Kalendarium

Niedziela, 2021-04-11

Imieniny: Filipa, Izoldy

Polskie Tradycje Wielkanocne

Święta Wielkanocne to wyjątkowy czas, w którym symboliczne obrzędy religijne, tradycja ludowa i budzący się do życia świat przyrody splatają się w jedno. Źródło pochodzenia tych radosnych świąt to wiara chrześcijan w zmartwychwstanie Jezusa, ale współcześnie tradycje wielkanocne kultywują również osoby niewierzące. W praktyce ogromna większość z Was zasiądzie do świątecznego stołu w Wielką Niedzielę. Warto przypomnieć sobie znaczenie niektórych  symboli i zwyczajów, które praktykujemy. Niektóre z nich mają historię sięgającą średniowiecza!

Niedziela Palmowa

Konkursu na największą palmę odbywa się co roku  w Lipnicy Murowanej. Ostatnia zwyciężczyni mierzyła 32 metry! Sama tradycja wykonywania i święcenia palm wywodzi się z Francji z VII wieku a pierwsze zapiski o tym święcie z IV wieku. Ta tradycja rozpoczyna Wieki Tydzień i symbolizuje uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy. Wtedy witany On był liśćmi palm, które nota bene nie przypominają współczesnych .

Zdobione jajka

Sztuka zdobienia jaj znana była ludom słowiańskim od wczesnych wieków średnich. Jajko zawsze, już w czasach przedchrześcijańskich było symbolem nowego życia, siły ożywiającej. Do XIX wieku w Krakowie przetrwał zwyczaj składania jaj na grobach zmarłych. Jako symbol budzenia się do życia jajko symbolizuję przyrodę, a dla chrześcijan nadzieję na zmartwychwstanie i nadzieję na życie po śmierci.

Obecnie malowane jajka przygotowuje się przed świętami. My używamy do malowania jaj barwików chemicznych ale w przeszłości używano łupin cebuli albo kory różnych drzew: dzikiej jabłoni olchy, dębu albo na przykład kwiatów bławatka. Może jeszcze Wasze babcie pamiętają te techniki. A wiecie, że w zależności od techniki malowania jajka mają różne nazwy? Kraszanki to takie, które powstały przez gotowanie jajek w barwniku pochodzenia roślinnego (łupin cebuli lub orzecha włoskiego, kwiatów nagietka albo soku z buraka). Są więc jednokolorowe w przeciwieństwie do pisanek. Na pisankach zanim zanurzymy je w barwniku,  rysuje się (pisze) różne wzory. A z kolei oklejanki jak wskazuje nazwa, są jajkami olejonymi kawałkami materiałów, papieru, płatkami kwiatów i wszystkim co wpadnie pisankowemu artyście pod rękę. Drapanki to jajka we wzory „wydrapane” na wcześniej zabarwionych jajkach.

Święcone

Przygotowane jajka oraz inne potrawy pakujemy do koszyczka i zanosimy do kościołów w celu poświęcenia przez duchownego. W tym roku chyba się to nie uda, ale tradycja święcenia sięga ponad 1 200 lat, więc chyba przetrwa też czas pandemii. Oprócz jajek, obowiązkowo w koszyczku powinien się znaleźć baranek z masła lub cukru symbolizujący Jezusa, sól chroniącą przed zepsuciem, inne frykasy: chleb, wędlina, chrzan, miód i oczywiście babka wielkanocna. A co Wy dołożylibyście do koszyczka?

Wielka Niedziela

O świcie w Wielką Niedzielę budzą nas dzwony kościołów na cześć zmartwychwstania Jezusa. Praktykujący chrześcijanie po specjalnej mszy zwanej rezurekcyjną (a niewierzący lub niechrześcijanie zaraz po obudzeniu)  zbierają się na uroczysty posiłek składający się między innymi z poświęconych w sobotę potraw. Ale na stole jest nie tylko „święcone”. Jest „na bogato” bo właśnie skończył się Wielki Post – czas oczekiwania na święta i symbol 40 dni jakie Jezus spędził na pustyni zanim rozpoczął głoszenie swoich nauk. Obfitość posiłku to dobre życzenia na nadchodzący czas.

 Aaa … ,  zapomniałabym

Jak już wyśpicie się po hucznym świętowaniu w Wielką Niedzielą to może ktoś w Wielkanocny Poniedziałek  obudzić Was w niespodziewany sposób. Śmigus Dyngus, bo o nim mowa głównie polegał na symbolicznym biciu witkami wierzby lub palmami po nogach i oblewaniu się zimną wodą, co symbolizowało wiosenne oczyszczenie z brudu i chorób, a w późniejszym czasie także    i z grzechu. Na samą myśl robi się wesoło choć we współczesnym wydaniu np. oblewanie zimną wodą staruszek na ulicy chyba stanowi wypaczenie tej tradycji. Kiedyś dziewczęta chciały być oblane. Woda była symbolem płodności dlatego oblewaniu podlegały przede wszystkim panny na wydaniu, z tego powodu obrządki polewania się wodą miały niekiedy charakter matrymonialny. W niektórych regionach ustalono, że trzeciego dnia Wielkanocy panny i dziewczęta mają prawo do odwzajemnionego rewanżu za wcześniejsze oblanie ich wodą.

 Cieszmy się i kultywujmy tradycje. Są nie tylko częścią kultury ale budują naszą tożsamość. Pomimo trudnego czasu narodowej kwarantanny wraz z najbliższymi życzmy sobie:

Wesołego Alleluja!

 opracowała

Irena Sobczak

wychowawca w internacie

Galeria

Powiększ zdjęcie